«ΛΑΤΡΕΙΕΣ» (cults) ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ

 

Η ΚΡΥΦΗ ΑΠΕΙΛΗ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΜΑΣ ΖΩΗΣ

 

 

 

   Έχουμε συχνά αναφερθεί στις μεθο­δεύσεις των «λατρειών» (cults) για την ενσωμάτωση οπαδών στις τάξεις τους. Η άσκηση σκληρής εργασίας, η στέρηση του ύπνου, η περιορισμένη η ειδική διατροφή, η απομόνωση από το παλαιό περιβάλλον και η μονοπώληση της πληροφόρησης είναι λίγα από τα εργαλεία που οι ομάδες αυτές χρησιμοποιούν, ώστε συχνά να παραλ­ληλίζονται οι μέθοδοι αυτές με τις μεθό­δους πλύσης εγκεφάλου που ασκούνται σε αιχμαλώτους πολέμου.

 

Στα πλαίσια αυτής της ενημέρωσης αξί­ζει να αναφερθούμε στο αξιόλογο βιβλίο «Λατρείες ανάμεσά μας» (Cults in Our Midst) των Μάργκαρετ Σίγκερ (Margaret Singer, 1921-2003) και Γιάνια Λάλικ (Janja Lalich, 1945-), εκ των οποίων η πρώτη κα­τείχε διδακτορικό στην Ψυχολογία, ενώ η δεύτερη στην Φιλοσοφία.

 

Στο συγκεκριμένο βιβλίο, οι συγγραφείς περιγράφουν έξι καταστάσεις, οι οποίες όπως υποστηρίζουν θα μπορούσαν να κά­νουν εφικτή την χειραγώγηση της σκέψης. Όπως αναφέρουν, οι καταστάσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν καμία ανάγκη για ψυ­χικό καταναγκασμό ή άσκηση βίας. Όσον αφορά στις μεθόδους των «λατρειών» (cults) και την δράση τους, οι συγγραφείς αναφέρουν τα εξής:

 

1)   Το άτομο κρατείται ανύποπτο σχε­τικά με το τι συμβαίνει και ειδικά, με τις συνθήκες χειραγώγησής του βήμα προς βήμα.

 

Πιθανά καινούργια μέλη καθοδη­γούνται, μέσω ενός προγράμματος αλλαγής συμπεριφοράς χωρίς να έχουν πλή­ρη γνώση του περιεχομένου του, βήμα προς βήμα.

 

2)   Το κοινωνικό ή ψυχολογικό περιβάλ­λον του προσώπου ελέγχεται. Ειδικά, ελέγ­χεται ο προσωπικός του χρόνος.

 

Μέσω ποικίλων μεθόδων, τα νεώτερα μέλη των «λατρειών» απασχολούνται κα­τά τη διάρκεια της ημέρας συνεχώς και καθοδηγούνται στο να σκέπτονται όσο περισσότερο γίνεται την αμάδα και το πε­ριεχόμενο των διδασκαλιών της.

 

3)   Καλλιεργείται συστηματικά στο άτο­μο μία αίσθηση αδυναμίας και ανικανότητας.

 

Αυτό επιτυγχάνεται με την απομάκρυνση των μελών από το φυσιολογικό τους κοινωνικό υποστηρικτικό περιβάλλον για ένα χρονικό διάστημα και η εγκατάστασή του στο περιβάλλον της οργάνωσης όπου η πλειονότητα των ανθρώπων αποτελείται από παλαιότερα μέλη. Τα μέλη χρησι­μεύουν σαν πρότυπα της συμπεριφοράς και του ενδογλωσσικού ιδιώματος της ορ­γάνωσης.

 

Τα μέλη απομακρύνονται από την κύρια δραστηριότητά τους, παραιτούνται από την εργασία τους ή εγκαταλείπουν τις σπουδές τους, στερούνται το εισόδημά τους ή εξαναγκάζονται να το παραχωρήσουν -πλήρως ή στο μεγαλύτερο μέρος του- στην οργάνωση.

 

Από τη στιγμή που το θύμα έχει χάσει το συνηθισμένο υποστηρικτικό του περι­βάλλον, διαβρώνεται η εμπιστοσύνη στις διανοητικές του ικανότητες. Καθώς αυξάνεται η αίσθηση αδυναμίας και ανικανότητας του θύματος, μειώνεται η ορθή ικανότητα κρίσης και κατανόησης του κόσμου, αποσταθεροποιείται η συνήθης οπτική της πραγματικότητας.

 

Καθώς η οργάνωση «επιτίθεται» στην πρότερη εγκόσμια οπτική του θύματος, θλίψη και εσωτερική σύγχυση προκαλείται στον οπαδό. Παρ' όλα αυτά, απαγορεύεται σ' αυτόν να μιλήσει γι' αυτό ή να αντιταχθεί στην όλη κατάσταση καθώς η ηγεσία της οργάνωσης αποθαρρύνει τις ερωτήσεις και εξουδετερώνει κάθε απόπειρα αντίστασης. Η διαδικασία αυτή επιταχύνεται με το να διατηρούνται τα υποψήφια θύματα διαρκώς απασχολημένα μέχρι κοπώσεως μέσω επιλεγμένων, ειδικά για τον σκοπό αυτό, δραστηριοτήτων.

 

4)      Μεθοδεύεται ένα σύστημα ανταμοιβών, τιμωριών και εμπειριών με τρόπο τέτοιο, ώστε να εξαλείφεται από τη συμπε­ριφορά του θύματος κάθε ίχνος της προη­γούμενης ταυτότητάς του.

 

Η χειραγώγηση εμπειριών επιτυγχά­νεται μέσω ποικίλων μεθόδων ύπνωσης/ έκστασης (trance), οι οποίες περιλαμβά­νουν τη χρήση τεχνικών όπως: αργών ρυθ­μικών δομών ομιλίας, καθοδηγούμενων λεκτικών και οπτικών συμβόλων, ψαλμω­δίας, μακροσκελών περιόδων προσευχής ή διαλέξεων και πολύωρων ασκήσεων διαλο­γισμού, όλα καθοδηγούμενα από την ηγεσία της ομάδας. Παλαιότερες πεποιθήσεις και μοντέλα συμπεριφοράς του θύματος προσδιορίζονται ως άσχετα ή διαβολικά.

 

Η ηγεσία στοχεύει στην απάλειψη πα­λαιών συνηθειών, γι' αυτό το θύμα είναι υποχρεωμένο να τις καταπνίξει. Τα μέλη ενθαρρύνονται στην εναρμόνιση με τις πε­ποιθήσεις της ομάδας και αποθαρρύνονται από παλινδρομήσεις σε παλαιές πεποιθή­σεις και συμπεριφορές.

 

5)    Η οργάνωση μεθοδεύει το σύστημα ανταμοιβών, τιμωριών και εμπειριών ώστε να προωθήσει την εκμάθηση της ιδεολο­γίας ή του συστήματος αξιών και αποδεκτών από αυτή μοντέλων συμπεριφοράς.

 

Η επίδειξη καλής συμπεριφοράς, κα­τανόησης και αποδοχής των πεποιθήσε­ων της ομάδας και η συμμόρφωση με αυτές ανταμείβονται, ενώ οι ερωτήσεις, η εκδήλωση αμφιβολιών και η άσκηση κρι­τικής αντιμετωπίζονται με αποδοκιμασία, αποκατάσταση του «λάθους» και τέλος ενδεχόμενη εκδίωξη. Κάνουν οποιονδήποτε θέσει ένα ερώτημα να αισθάνεται πως πάσχει από κάποια έμφυτη διαταραχή.

 

Η μόνη τροφοδότηση των μελών προ­έρχεται από την ομάδα. Οι οπαδοί μετα­τρέπονται σε θύματα εξαρτημένα από τις ανταμοιβές, που προσφέρονται από εκεί­νους, που ελέγχουν τα πράγματα. Τα μέλη οφείλουν να προσλαμβάνουν ποικιλία νέ­ων πληροφοριών σχετικά με τις πεποιθή­σεις της οργάνωσης και την αναμενόμενη από αυτή συμπεριφορά.

 

Όσο πιο πολύπλοκο, αντιφατικό και δύ­σκολο στην κατανόηση είναι το νέο σύστη­μα αξιών, τόσο πιο αποτελεσματική είναι η προσηλυτιστική διαδικασία.

 

Η εκτίμηση και η στοργή από τους ομότιμούς τους είναι πολύ σημαντική για τους προσήλυτους. Η αποδοχή εξαρτάται από την εναρμόνιση των νέων μελών σε μοντέλα σκέψης και συμπεριφοράς των παλαιοτέρων, πρότυπων μελών. Η σχέση τους με τα παλαιότερα μέλη απειλείται οποτεδήποτε εκείνοι επιδεικνύουν αδυναμία στην εκμάθηση ή διαφοροποίηση της συμπεριφοράς. Κατά συνέπεια, οι νέοι προσήλυτοι απλά συναινούν, επιδοκιμά­ζουν και ενεργούν σα να κατανοούν και αποδέχονται τη νέα ιδεολογία.

 

6)    Προβάλλεται ένα κλειστό σύστη­μα λογικής και απολυταρχικής δομής, το οποίο δεν επιτρέπει καμία ανατροφοδότηση και αρνείται να διαμορφωθεί από οιονδήποτε άλλο παράγοντα χωρίς την έγκριση της ηγεσίας ή άνευ διαταγής κά­ποιου εντεταλμένου αξιωματούχου.

 

Η οργάνωση έχει πυραμιδοειδή δομή. Η ηγεσία πρέπει να διαθέτει ειδική φραστική διατύπωση ώστε να μην εκτίθεται ποτέ. Στα μέλη δεν επιτρέπονται οι ερωτήσεις, ή άσκηση κριτικής ή οι διαμαρτυρίες. Εάν κάτι απ' αυτά συμβεί, η ηγεσία ισχυρίζεται πως το μέλος αυτό είναι προβληματικό κι όχι η οργάνωση ή τα δόγματά της. Το στοχοποιημένο μέλος αντιμετωπίζεται ως μό­νιμα διανοητικά ανορθόδοξο ή άδικο, εάν αυτό αμφισβητήσει την όλη δομή της οργά­νωσης, την ηγεσία και τις δοξασίες της, τα οποία σε κάθε περίπτωση θεωρούνται ως απόλυτα ορθά και δίκαια.

 

Ο προσηλυτισμός ή η αναδιαμόρφωση του θύματος/μέλους πραγματοποιείται μέσα σε ένα κλειστό σύστημα. Καθώς τα μέλη μαθαίνουν να εναρμονίζουν τη συμπεριφορά τους ώστε να γίνονται αποδεκτά έναντι αυτού του κλειστού συστή­ματος, αλλάζουν - αρχίζοντας να μιλούν τη «γλώσσα της ομάδας»-, πράγμα που συμβάλλει στην περαιτέρω απομόνωση και απομάκρυνσή τους από προγενέστερες πεποιθήσεις και συμπεριφορές.

 

 

 

 

 

ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΔΙΑΛΟΓΟΣ»  ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013, ΤΕΥΧΟΣ 74

 
 

Επικοινωνία

Ιερός Ναός Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας

Ταξιάρχης, Ωρεοί, 34012, ΕΥΒΟΙΑΣ

email: intaxiarhon@gmail.com

Τηλ. 22260 71020